آشنایی با تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی

oil-gas-equipments-00

تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی (که به آنها تجهیزات فرآیند هم گفته می‌شود) استفاده از انواع فراورده‌های نفتی و گازی را ممکن می‌کند. همان‌طور که می‌دانید، کلمه‌ پتروشیمی از ترکیب واژه‌های “پترول” و “شیمی” تشکیل شده، و به معنای تبدیل فراورده‌های نفت خام یا گاز طبیعی به محصولات مصرفی است.

فرآورده‌هایی که تجهیزات صنایع نفت و گاز و پتروشیمی در تولید و استفاده از آنها دخیل هستند، در زمینه‌های بسیار متنوعی کاربرد دارند، از جمله: تامین روغن موتور، سوخت وسایل نقلیه، سوخت موشک‌های هدایت‌شونده، سفینه‌های ماهواره‌بر و حتی ساخت قطعات داخلی این وسایل.

فهرست مطالب

تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی

آشنایی با تجهیزات فرآیندهای نفت و گاز و پتروشیمی

تجهیزات پالایشگاهی و پتروشیمی کارهای گوناگونی مانند ذخیره‌سازی، کنترل جریان، و نگهداری واکنش‌های شیمیایی انجام می‌دهند. این تجهیزات به دو دسته کلی ثابت و دوار تقسیم‌بندی می‌شوند.

در ادامه توضیح می‌دهیم تجهیزات ثابت و دوار چیست، و با هریک به طور کامل آشنا می‌شویم.

 

تجهیزات ثابت چیست؟

آشنایی با تجهیزات فرآیندهای نفت و گاز و پتروشیمی را با تعریف گروه ثابت یا ساکن شروع می‌کنیم. تجهیزات ثابت مانند وسل‌ها و کانترها هیچ حرکتی ندارد، و تنها در اثر عوامل بیرونی مانند فشار داخلی و خارجی، وزن، انقباض، انبساط و تنش‌‌های حرارتی قرار می‌گیرند.

در تعریفی ساده‌تر از تجهیزات ثابت پالایشگاه می‌توان گفت که این تجهیزات دقیقا نقطه مقابل تجهیزات دوار هستند، و هیچ عامل یا قسمت متحرکی در آنها وجود ندارد.

 

انواع تجهیزات ثابت نفت و گاز و پتروشیمی

در ادامه تعدادی از تجهیزات انتقال نفت و گاز ثابت و کارکرد آنها را معرفی کرده‌ایم:

 

مبدل‌های حرارتی

به زبان ساده و خلاصه، مبدل حرارتی گرما را می‌گیرد و دوباره از آن استفاده می‌کند. این وسیله از آزاد شدن گرما در محیط زیست و اتلاف آن جلوگیری می‌کند، و سه در سه مدل طراحی و ساخته می‌شود:

  • مبدل حرارتی متقاطع
  • مبدل‌های حرارتی جریان موازی
  • مبدل‌های حرارتی مخالف یا ناهمسو

نقش اصلی مبدل‌های حرارتی در تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی به حداکثر رساندن کارایی انتقال حرارت بین دو دستگاه یا سیال مختلف است؛ چراکه از بین رفتن گرما در فرآیندهای صنعتی باعث ناکارآمدی و البته بالا بردن مصرف می‌شود.

 

پایپینگ

پایپینگ یکی از مهمترین تجهیزات صنایع نفت و گاز و پتروشیمی است. واحدها فرآوری در پالایشگاه‌ها و کارخانه‌های پردازش شیمیایی مواد اولیه و سیالاتی دارد، که همواره باید از نقطه‌ای به نقطه دیگر منتقل شوند. سیستم پایپینگ جابه‌جایی مایعات و گازها را ممکن می‌کند.

اجزای این سیستم در تجهیزات پتروشیمی بسته به مواد اولیه و شرایط محیطی ممکن است از جنس استیل، چدن، مس، پلاستیک یا … باشند و با قلنج یا جوش به یکدیگر متصل می‌شوند. این سیستم استاندارهای خاصی را دارد (مانند API 570، API RP 574 و غیره) که عملکرد و مقاومت آن را تضمین می‌کند.

 

پایپ لاین یا خطوط لوله

خطوط لوله در واقع ایمن‌ترین راه برای انتقال گازها و مایعات بین تجهیزات سیستم‌های تولیدی و حتی مقیاس‌های عظیم‌تر (در سراسر کشور) محسوب می‌شوند.

وظیفه پایپ لاین در تجهیزات انتقال نفت و گاز انتقال گاز طبیعی، نفت خام یا فرآورده‌های نفتی از مناطق تولیدی به پالایشگاه‌ها و سایر شرکت‌های فناوری است. خطوط لوله فلزی یا پلاستیکی هستند، و به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

  • خطوط لوله نفت مایع
  • خطوط لوله گاز طبیعی

توجه داشته باشید که خطوط لوله با سیستم پایپینگ تفاوت دارد. خطوط لوله مواد را بین دو مجموعه با فاصله زیاد از هم جابه‌جا کرده یا آن را توزیع می‌کند؛ اما سیستم پایپینگ برای انتقال گازها و مایعاتی مانند آب یا مواد شیمیایی بین واحدهای صنعتی کاربرد دارد.

 

تانک ذخیره‌سازی

نقش این مخزن‌های در تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی نگه داشتن گازها و مایعات مختلف مانند آب، نفت خام یا انواع محصولات شیمیایی به طور موقت است.

تانک‌های ذخیره‌سازی ابعاد قابل توجهی دارند، معمولا فلزی هستند، و روی زمین نصب می‌شوند. این مورد هم مانند سایر تجهیزات ثابت و دوار استانداردهای مخصوص به خود را دارد.

 

انواع ولو (شیرهای صنعتی)

ولوها نیز در تجهیزات انتقال نفت و گاز نقش مهمی را ایفا می‌کنند که عبارت است از تنظیم مایعات در سیستم. از آنجا که مواد عبوری از پایپینگ برای محیط زیست و کارکنان خطرناک هستند، ولوها در طراحی سیستم به کار می‌روند تا نشتی اتفاق نیفتد.

مشابه سیستم پایپینگ، جنس شیرهای صنعتی (فولاد، چدن، استیل 304 یا 316 و …) هم با توجه به نوع سیال عبوری و خورندگی که ایجاد می‌کند، مشخص می‌شود. از جمله رایج‌ترین ولوها در تجهیزات پالایشگاهی و پتروشیمی می‌توانیم به نمونه‌های زیر اشاره کنیم:

  • شیر کنترلی
  • بال ولو (شیر توپی)
  • گلوب ولو (شیر کروی)
  • چک ولو (شیر یک‌طرفه)
  • باترفلای ولو (شیر پروانه‌ای)

 

دستگاه کاهنده فشار

دستگاه‌های کاهنده فشار یکی دیگر از تجهیزات انتقال نفت و گاز در پالایشگاه‌ها، کارخانه‌های شیمیایی و … که برای فشار زیاد ورودی (شامل گاز، بخار آب، مایعات یا بخار آنها) را در موارد ضروری آزاد می‌کنند.

دستگاه‌های کاهنده فشار در واقع با تخلیه ورودی از یک مسیر فرعی جلوی افزایش فشار بیشتر از مقدار ایمن را می‌گیرند. از جمله رایج‌ترین نمونه‌های این وسیله می‌توانیم شیر اطمینان و ریلیف ولو را نام ببریم.

 

بویلر (دیگ بخار)

بویلر یک وسیله مهم در مقالات و کتاب‌های آشنایی با تجهیزات فرآیندهای نفت و گاز و پتروشیمی محسوب می‌شود، که وظیفه کلیدی تبدیل آب درون مخزن به بخار را بر عهده دارد.

دیگ بخار گرمای ایجادشده از احتراق منابع سوختی مانند نفت یا گاز را به آب منتقل می‌کند. در نتیجه فشار آب بالا می‌رود و نهایتا به بخار تبدیل می‌شود. بویلرها به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند:

  • دیگ بخار واترتیوب که معمولا در سیستم‌های فشار بالا کاربرد دارد، و در آنها آتش مستقیما به لوله‌های حاوی آب برخورد می‌کند.
  • دیگ بخار فایرتیوب که در آنها گازهای داغ عبورکرده از آتش از یک یا چندلوله در مخزن عبور می‌کنند. این گازها هستند که آب را به بخار تبدیل می‌کنند.

 

هیتر (کوره)

آخرین مورد از تجهیزات ثابت نفت و گاز و پتروشیمی که به آن می‌پردازیم، هیتر است که به آن کوره هم گفته می‌شود. همان‌طور که از نام آن برمی‌آید، هیتر گازها یا مایعات را تا دمای مطلوب گرم می‌کند. هیترها در ایمنی واحد فرآیند و عملکرد صحیح و اقتصادی تاثیر غیرقابل انکاری دارند.

آشنایی با تجهیزات پالایشگاهی و پتروشیمی

تجهیزات دوار چیست؟

حالا که بهتر می‌دانیم تجهیزات ثابت پالایشگاه چیست، سراغ تجهیزات دوار پالایشگاهی و پتروشیمی می‌رویم. تجهیزات دوار وسایلی هستند که با سرعت‌های مختلف یا در حالت‌های مختلفی (مثلا رفت و برگشت) کار می‌کنند؛ مثل پمپ‌ها، توربین‌ها و کمپرسورها.

نصب، تنظیمات و بهره‌برداری از تجهیزات دوار کاری فوق‌العاده حساس است، و حتما باید دستورالعمل‌ها و استانداردها انجام شود.

 

انواع تجهیزات دوار صنایع نفت و گاز و پتروشیمی

در ادامه مهمترین تجهیزات دوار پالایشگاه و کارکرد آنها را معرفی کرده‌ایم:

 

پمپ

به طور خلاصه، پمپ دستگاهی است انرﮊی مکانیکی را از عامل خارجی می‌گیرد، و آن را به سیالی که در حال عبور از آن است منتقل می‌کند.

 

کمپرسور

کمپرسور در تجهیزات مکانیکی پتروشیمی می‌تواند دو وظیفه اصلی داشته باشد؛ یکی فشرده کردن سیالات، و دیگری فشرده کردن هوا و ارسال آن به بخش‌های احتراقی.

 

توربین

توربین‌ها از ماشین‌ها و تجهیزات دوار اساسی پالایشگاه‌ها هستند که انواع مختلفی دارند، از جمله:

  • توربین گاز
  • توربین بخار
  • توربین بادی
  • توربین آبی

این تجهیزات شامل چند بخش مهم هستند: کمپرسور (برای فشرده کردن هوا)، محفظه احتراق (که انرژی احتراق از ترکیب هوا با سوخت تولید می‌شود) و توربین (برای تبدیل انرژی گازهای داغ‌شده و فشرده کردن آنها برای تبدیل به انرژی مکانیکی).

برای مثال توربین گاز با انرژی گازهایی که در فرایند احتراق تولید می‌شوند، کار می‌کند.

تامین تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی

امیدواریم با مطالعه این مقاله بهتر متوجه شده باشید که تجهیزات ثابت و دوار چیست، و از کارکرد آنها دید مناسبی به دست آورده باشید. مهندسان مجرب ما در شرکت فنی مهندسی «پایازمین پارس پژواک» آماده ارائه مشاوره و همکاری با شما در زمینه تامین تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی هستند.

Share on whatsapp
Share on telegram
Share on linkedin
Share on email

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *